Nhà Huế là Tu Viện cổ kính nhất của Dòng
Chúa Cứu Thế Việt Nam. Ngày 14-10-1925, cách nay 75 năm, ba vị thừa sai
tiên khởi rời Canada lên đường lập Dòng Chúa Cứu Thế
tại Việt Nam theo lời mời gọi của Toà Thánh. Ðó là cha
Hubert Cousineau (1890-1964), cha Eugène Larouche (1892-1978) và thầy
Barnabé St-Pierre (1883-1961). Ngày 30-11-1925, ba vị đến Huế,
được Ðức Giám Mục Allys nồng nhiệt tiếp đón và mời
cư trú tại Nhà Chung bao lâu cũng được, tùy ý các ngài. Sau vài ngày nghỉ ngơi, các cha đã chọn ngày
08-12-1925, ngày Lễ Ðức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, làm ngày
khai sinh cộng đoàn Tu Viện Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp tại Huế. Ngày 22-08-1926, các cha đã tìm và chọn được
một gia đình có nhà rộng rãi nằm gần đường sắt, thuộc
Phủ Cam, để làm nơi tạm trú. Ðó là nhà ông Ðinh Doãn
Sắc. Ðể kỷ niệm ngày này, mãi lâu năm về sau, Nhà Huế
vẫn đến thăm gia đình đó như thể hành hương về chốn
dừng chân thuở đầu. Ngày 01-10-1926, cộng đoàn dọn về
nhà mới. Ðúng một tháng sau, vừa tạm ổn định tại
nhà mới, các cha đã tổ chức, tại Ðà Nẵng, từ ngày
01-11-1926, một cuộc đại phúc dài 7 ngày cho người Pháp.
Ðó là kỳ đại phúc đầu tiên của cộng đoàn Huế, cũng
là đầu tiên của Dòng Chúa Cứu Thế tại Ðông Dương. Ngày 13-09-1927, Cộng Ðoàn mua của thành phố
Huế một đám đất, chỗ hiện nay là địa điểm của Tu Viện.
Ngày 18-03-1928, Ðức Cha Allys chúc lành viên đá đầu tiên
để xây Tu Viện. Ngày 08-01-1929, lễ khánh thành Tu Viện vừa
xây xong. Ngày 13-03-1929, Toà Thánh ký văn kiện chính thức
thành lập Tu Viện. Ngày 25-03-1929, nhằm ngày Lễ Truyền Tin cho
Ðức Mẹ, cộng đoàn Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp Huế được
chính thức thành lập. Ðây đồng thời cũng là ngày mở
Tập Viện do cha Hubert Cousineau làm Tập Sư. Song song với việc xây cất cơ sở, các hoạt
động tông đồ vẫn được thực hiện. Từ năm 1929, các cha
đã bắt đầu tổ chức hành hương kính Ðức Mẹ Hằng Cứu
Giúp, cha Patrice Gagné đã bắt đầu tổ chức diễn thuyết cho
lương dân. Ngày 13-01-1933, nguyện đường được khởi công
xây dựng. Nguyện đường này sẽ được sử dụng cho đến
năm 1962 là năm hoàn thành nhà thờ lớn. Ngày 24-04-1933, Tu
Viện long trọng cung nghinh Ảnh Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp sang
nguyện đường mới. Từ đây, vào các ngày thứ bảy,
việc tôn sùng Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp được giáo dân xa
gần chuyên cần và sốt sắng hưởng ứng. Ngày 11-05-1935, nhà nghỉ Bạch Mã được xây
dựng. Sau đó là việc xây dựng một loạt các công trình
lớn nhằm phục vụ anh chị em lương dân về văn hóa. Các
công trình này sẽ đi vào bức tranh lịch sử thành phố Huế,
lịch sử Tổng Giáo Phận Huế cũng như lịch sử Dòng Chúa
Cứu Thế Việt Nam như một nét son rất đẹp. Ngày 07-03-1938 :
lễ khởi công xây Thư Viện l'Acceuil. Ngày 24-09-1938 : khai mạc
Thư Viện. Ngày 11-05-1939 : lễ khánh thành Hội Trường l'Acceuil.
Ngày 09-01-1943 : lễ khởi công xây Nhà Ðọc Sách. Ngày 23-07-1944, Cư xá Nguyễn Trường Tộ
được thành lập. Ngày 09-03-1945, Nhật đảo chính Pháp. Một tuần
sau, ngày 15-03-1945, dân tỵ nạn xin vào trú tại l'Acceuil. Sau
đó, tầng dưới và phòng khánh tiết Ðệ Tử Viện cũng
như phòng khách Tu Viện đều biến thành chỗ tiếp đón dân
tỵ nạn (từ 31-03-1945). Ngày 18-07-1945, các công dân Canada bị
quản thúc tại Phố Morin, tổng cộng 12 vị, trừ cha Lucien Olivier
bị quản thúc tại nhà vì đang bệnh. Cha Henri Bạch Văn Lộc
được chỉ định làm Bề Trên tạm thời. Sau đó là những
năm tháng chiến tranh. Ngày 20-05-1953, cha Bề Trên Tổng Quyền ký văn
kiện chuẩn y việc Nhà Huế nhận coi sóc một giáo xứ tại
Huế. Ngày 05-06-1954, một bản hợp đồng đã được ký kết
giữa Giáo Phận Huế và cộng đoàn Dòng Chúa Cứu Thế Huế
về việc giao và nhận giáo xứ mới với tên gọi là Giáo
Xứ Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp. Như thế, từ nay, bên cạnh
việc đi giảng tĩnh tâm và đại phúc, Tu Viện còn đảm
trách mục vụ giáo xứ. Tháng 01-1959, thánh đường Ðức Mẹ Hằng
Cứu Giúp được khởi công xây cất. Sau bao vất vả lo toan,
tháng 08-1962, công trình được hoàn thành. Ngày 12-08-1962,
Ðức Cha Ngô Ðình Thục đã hiến thánh nhà thờ và bàn
thờ. Kể từ đó, mặc cho các biến động của
thời cuộc, các hoạt động tông đồ - mục vụ luôn được
cố gắng duy trì. Bên cạnh các công tác liên quan đến Ðệ
Tử Viện Huế, Tu Viện Dòng Chúa Cứu Thế Huế đích thực
là một Tu Viện thừa sai. Ngoài ra, các cha còn đảm trách
các công tác mục vụ giáo xứ, tổ chức hành hương kính
Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp, điều hành Trường tiểu học Việt
Hương, thực hiện nhiều công tác xã hội. Ngày 26-03-1975, thành phố Huế chuyển mình sang
một khúc quanh lịch sử. Những biến cố trọng đại xảy đến
chớp nhoáng, dồn dập. Dân chúng và các Tu Viện tại Huế di
tản tán loạn vào phía nam Tổ Quốc. Nhưng sau này, nhiều
người lũ lượt kéo nhau về lại. Sau biến cố 1975, Tu Viện Dòng Chúa Cứu Thế
Huế chỉ còn vỏn vẹn ba linh mục và một tu sĩ. Ðó là cha
Mi-ca-en Nguyễn Ðình Lành, cha Phê-rô Hoàng Diệp (từ đảo
Lý Sơn về năm 1974), cha Phan-xi-cô Xa-vi-ê Lê Thanh Châu và
thầy Fidéli Thịnh. Không bao lâu sau, cha Lê Thanh Châu xin về
Vĩnh Long. Còn lại cha Nguyễn Ðình Lành và cha Hoàng Diệp,
một cha làm Bề Trên, một cha làm quản xứ. Rồi công việc mục vụ dần dần cũng có phần
mạnh lên. Ðược đặc biệt chú ý là việc trang bị các
kiến thức giáo lý cho mọi thành phần giáo hữu : giới gia
trưởng, các bà mẹ gia đình, giới trẻ, thiếu nhi. Việc
kính Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp vẫn tiếp tục đều đặn, nhưng
chỉ có một bài giảng và thánh lễ. Hai cha thay phiên nhau,
người này giảng, người kia giải tội. Công việc truyền
giáo nay thu hẹp trong nhà thờ. Vì thế, nảy sinh các buổi
hòa ca, dao ca. với sự cộng tác của nhiều giáo xứ bạn,
nhằm mục tiêu thu hút lương dân đến nhà thờ. Trong các
buổi hòa ca và dao ca đó, luôn có một bài giảng ngắn gọn,
súc tích nhằm riêng cho người lương. Hình thức truyền giáo
này đã được rất nhiều giáo xứ bắt chước, áp dụng
trong các dịp lễ lớn. Năm 1994, Nhà Huế được tăng cường nhân
lực : các cha Giu-se Lê Viết Phục, An-phong Hoàng Gia Khánh,
Phao-lô Trần Hữu Dũng, thầy Mi-ca-en Nguyễn Văên Thiện và
thầy Ta-đê-ô Trần Tấn Ðạo. Vài năm sau, lại có thêm
thầy phó tế An-tôn Nguyễn Trần Tuấn. Năm 1997, tường rào bảo vệ Tu Viện và nhà
thờ được xây dựng. Năm 1999, thánh đường bắt đầu
được trùng tu. Nhà Nguyện cũ nay được biến thành chỗ cho
các sinh viên nghèo đến học bài. Ðó cũng là một hình
thức truyền giáo. Các hoạt động tông đồ - mục vụ vẫn
diễn tiến trong sự quan phòng của Thiên Chúa. Từ năm 1998,
mỗi năm có khoá giáo lý dự tòng (cử hành bí tích Thánh
Tẩy vào dịp Lễ Phục Sinh) và lớp giáo lý hôn nhân (trao
chứng chỉ vào Lễ Hiện Xuống). Tu Viện Huế và Thánh
Ðường Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp Huế đã trở nên như một
trung tâm lui tới của nhiều người thuộc mọi giới, mọi
thành phần xã hội. Bên cạnh đó là các công tác đào
tạo ban đầu cho những anh em dấn thân theo lý tưởng Cha
Thánh An-phong, được quy tụ đào tạo ổn định trong Lớp Dự
Tập Huế. Ngoài các hoạt động bình thường đó, Nhà
Huế luôn sẵn sàng cộng tác với Tổng Giáo Phận Huế trong
các công tác tông đồ - mục vụ khác, đặc biệt trong các
Ðại Hội Thánh Mẫu La Vang, các dịp hành hương Năm Thánh.
Ðức Tổng Giám Mục Tổng Giáo Phận Huế cũng đề nghị Nhà
Dòng đảm nhận vùng kinh tế mới Nam Ðông. . Ngày nay, cũng như toàn thành phố Huế và nằm
trong thành phố Huế, Nhà Dòng Chúa Cứu Thế tại Huế vẫn
luôn giữ được nét cổ kính, hiền hòa, rêu phong và êm
đềm, phảng phất vẻ đẹp của "lối xưa xe ngựa hồn
thu thảo." Danh sách các linh mục Bề Trên Nhà Huế: 1925 - 1932 : Linh mục Hubert Cousineau
1933 - 1934 : Linh mục Edmond Dionne
1934 - 1940 : Linh mục Thomas Côté
1940 - 1946 : Linh mục Lucien Olivier
1946 - 1950 : Linh mục Eugène Larouche
1950 - 1953 : Linh mục Camille Dubé
1953 - 1954 : Linh mục Denis Paquette
1954 - 1956 : Linh mục An-tôn Nguyễn Ðức Tuyên
1956 - 1961 : Linh mục Phan-xi-cô X. Trần Văn Hưng
1961 - 1964 : Linh mục Phan-xi-cô X. Trần Tử Nhãn
1964 - 1967 : Linh mục Phan-xi-cô X. Trần Văn Hưng
1967 - 1968 : Linh mục Lô-ren-xô Vũ Văn Phát
1968 - 1970 : Linh mục Christopher Lê Huy Bảng
1970 - 1972 : Linh mục Mi-ca-en Nguyễn Ðình Lành
1972 - 1974 : Linh mục Ða-minh Ðỗ Văn Thừa
1974 - 1990 : Linh mục Mi-ca-en Nguyễn Ðình Lành
1990 - 1999 : Linh mục Phê-rô Hoàng Diệp
1999 - : Linh mục Giu-se Lê Viết Phục